ศูนย์ปฏิบัติการพิเศษที่ 51 / ศปศ.๕๑

สืบเนื่องมาจากเหตุการณ์และสถานการณ์ทั่วไปของจังหวัดชายแดนภาคเหนือ และภาคอิสานที่ทวีความรุนแรงมากขึ้นเป็นลำดับ จากการปฏิบัติการของลาวฝ่ายซ้าย ฝ่ายขวา และฝ่ายกลาง รวมทั้งการปฏิบัติการของ ผกค.ในพื้นที่ ซึ่งได้ปฏิบัติการในทำนองช่วงชิงประชาชน และเปลี่ยนท่าทีจากการรุกรานโดยเปิดเผย มาเป็นการแทรกซึมและบ่อนทำลาย ซึ่งนับว่าเป็นผลกระทบต่อขวัญของประชาชนและความมั่นคงของชาิติเป็นอย่างมาก ดังนั้น ทบ. จึงเปลี่ยนแนวความคิดในการป้องกันการรุกรานบ่อนทำลายดังกล่าว โดยจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการที่ทำหน้าที่ป้องกันการแทรกซึม และบ่อนทำลายโดยเฉพาะมีชื่อว่า"ศูนย์ปฏิบัติการพิเศษ" ใช้นามย่อว่า"ศปศ." ขึ้นเมื่อ13 ก.พ.2505

ทั้งนี้แนวความคิดในการจัดตั้ง ศปศ. ของ ทบ. ในภาคเหนือและภาคอิสานนับได้ว่าประสบผลสำเร็จเป็นอย่างมาก ซึ่งต่อมา ทบ. จึงได้ตระหนักถึงปัญหาข้อขัดแย้งอันรุนแรงนานับประการในพื้นที่ 3 จว.ชายแดนภาคใต้ได้แก่ จว.ปัตตานี, จว.ยะลา และ จว.นราธิวาส ซึ่งประกอบด้วยชาวไทยที่นับถือศาสนาอิสลามถึงร้อยละ 80 อีกทั้งในห้วงเวลานั้นมีบุคคลผู้หลงผิดที่เป็นเชื้อสายเจ้าเมืองเก่าบางคนที่ได้หมดอำนาจลงเพราะวิถีทางการเมือง ได้พยายามทำการยุยงปลุกปั่นชาวไทยอิสลามบางส่วนก่อการกบถขึ้นที่ ต.ดุซุงญอ อ.ระแงะ จว.นราธิวาส เมื่อปี 2491 ทั้งนี้ก็เพื่อต้องการแสวงหาอำนาจที่สูญเสียไปนั่นเอง

เหตุการณ์ในครั้งนั้นทำให้ ทบ. มีแนวความคิดที่จะจัดตั้งหน่วยทหารขนาดเล็ก และใช้กำลังแต่น้อยเข้าดำเนินการในพื้นที่ โดยใช้แนวทางเดียวกันกับการปฏิบัติการที่ ทบ. ทำสำเร็จมาแล้วทางภาคเหนือ และภาคอิสาน ดังนั้น ทบ. จึงได้จัดตั้ง ศปศ.51 ขึ้นอีก 1 ศปศ. มีขอบเขตความรับผิดชอบในพื้นที่ 3 จว.ชายแดนภาคใต้ คือ จว.ปัตตานี, จว.ยะลา และ จว.นราธิวาส เมื่อ 25 พ.ย.2508 เป็นต้นมา

ภารกิจและการจัด ศปศ.๕๑

2.1 ภารกิจ

• ดำเนินการหาข่าวสารให้กับหน่วยเหนือ และหน่วยข้างเคียง
• ปฏิบัติการจิตวิทยาและให้ความช่วยเหลือประชาชน
• ปฏิบัติการต่อต้านและปราบปรามการก่อความไม่สงบโดยใช้มาตรการทางด้านการเมืองและจิตวิทยาเป็นหลัก
• เสริมสร้างพลังมวลชนทางการเมือง

2.2 การจัด

ศปศ.51 มีที่ตั้ง ณ ผส.5 ร.พัน.2 ค่ายอิงคยุทธบริหาร ต.บ่อทอง อ.หนองจิก จว.ปัตตานี มี ผบ.ศปศ.๕๑ เป็นผู้บังคับบัญชา

ผังการจัด ศปศ.๕๑

*ข้อมูลกลุ่มราษฎรสามัคคีของ ศปศ.51 จำนวน 5,147 นาย เมื่อ พ.ศ.2521

ภาพภารกิจ