• หน้าหลัก
• ความรู้ทั่วไป
• Webboard
• ปฏิทินหน่วย
• Download
• Contact us

 

พิธีการ

 

 

---

ความหมายของ  หมายกำหนดการ  และกำหนดการ

หมายกำหนดการ
เป็นเอกสารแจ้งกำหนดขั้นตอนของงานพระราชพิธี โดยเฉพาะลักษณะของเอกสารจะต้องอ้างพระบรมราชโองการ  คือขึ้นต้นด้วยข้อความว่า “นายกรัฐมนตรี หรือเลขาธิการพระราชวังรับพระราชโองการเหนือเกล้าฯ สั่งว่า” เสมอไป และในทางปฏิบัติเจ้าหน้าที่จะต้องส่งต้นหมายกำหนดการนี้ เสนอนายยกรัฐมนตรีลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ เพื่อให้เป็นพระบรมราชโองการที่ถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ
กำหนดการ
เป็นเอกสารแจ้งกำหนดขั้นตอนของงานโดยทั่วไป   ที่ทางราชการ      หรือส่วนเอกชนจัดทำขึ้นเอง แม้ว่างานนั้น ๆ จะเป็นงานที่เกี่ยวข้องถึงเบื้องพระยุคลบาท    เช่น      เป็นงานที่เสด็จพระราชดำเนิน       แต่ถ้างานนั้นมิได้เป็นงานพระราชพิธีซึ่งกำหนดโดยพระบรมราชโองการแล้ว เรียกว่ากำหนดการทั้งสิ้น เช่นขั้นตอนของงานสวนสนามสำแดงความสวามิภักดิ์ของทหารรักษาพระองค์ก็ใช้ว่ากำหนดการ เพราะงานนี้มิใช่พระราชพิธีที่มีพระบรมราชโองการให้จัดขึ้น  หากแต่เป็นทางราชการทหารจัดขึ้นเพื่อสำแดงความสวามิภักดิ์ต่อเบื้องพระยุคลบาท

---

ความหมายของพระราชพิธี รัฐพิธีและพิธี

ในรอบปีปฏิทินหลวงหนึ่ง ๆ ได้กำหนดวันพระราชพิธีและรัฐพิธีไว้ บางพระราชพิธี หรือรัฐพิธี กำหนดวันที่และเดือนไว้แน่นอน เช่น พระราชพิธีสงกรานต์  วันพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช และวันที่ระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์  เป็นต้น  ส่วนพระราชพิธีที่เกี่ยวข้องกับทางศาสนา จะกำหนดไว้เป็นวันข้างขึ้นข้างแรมและเดือน  เช่น  พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลมาฆบูชา  พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลวิสาขบูชา  พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวายผ้าพระกฐิน  เป็นต้น  ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจในวันดังกล่าว หรือจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้พระบรมวงศานุวงศ์พระองค์ใดพระองค์หนึ่ง เป็นผู้แทนพระองค์ไปทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์  หรือจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า  ฯ  ให้องคมนตรีเป็นผู้แทนพระองค์ไปปฏิบัติกรณียกิจแทน
พระราชพิธีและรัฐพิธีมีความหมายแตกต่างกันดังนี้

พระราชพิธี หมายถึง งานที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ กำหนดไว้เป็นประจำตามราชประเพณี  ซึ่งจะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธี  ก่อนถึงงานพระราชพิธีจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้มีหมายกำหนดการพระราชพิธี ที่จะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพระราชกรณียกิจ (โปรดสังเกตคำว่าหมายกำหนดการ) โดยปกติแล้วผู้มีตำแหน่งเฝ้า ฯ มีหน้าที่จะต้องไปเข้าเฝ้า ฯ ในพระราชพิธีดังกล่าว  เว้นแต่จะเป็นพระราชพิธีส่วนพระองค์หรือเป็นการภายใน ในปัจจุบันมีพระราชพิธีต่าง ๆ  ที่คณะรัฐมนตรีและผู้มีตำแหน่งเฝ้า ฯ  จะไปเข้าเฝ้า ฯ             นอกจากนี้จะมีรัฐพิธีที่สำคัญและไม่ได้จัดขึ้นเป็นประจำปี ได้แก่ รัฐพิธีเสด็จพระราชดำเนินเปิดประชุมรัฐสภา ซึ่งจะมีขึ้นหลังจากมีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแล้ว  และได้นำความกราบบังคมทูลพระกรุณาขอพระราชทานอัญเชิญเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดสมัยประชุมรัฐสภา

พิธี หมายถึง งานที่ผู้ใดก็ตามสามารถจัดขึ้นตามลัทธิ ตลอดจนแบบอย่างธรรมเนียมประเพณี การปฏิบัติ ของในแต่ละสังคมหรือท้องถิ่น อาทิเช่น พิธีแต่งงาน พิธีศพ พิธีอุปสมบท เป็นต้น อย่างไรก็ตามอาจมีพิธีสำคัญของพระมหากษัตริย์หรือรัฐบาล แต่มิได้กำหนดเป็นพระราชพิธี หรือรัฐพิธี เช่น พิธีรับรองพระราชอาคันตุกะ และพิธีรับรองผู้นำ หรือประมุขต่างประเทศ ที่เดินทางมาเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการ ในฐานะแขกของรัฐบาล เป็นต้น

ผู้ที่เข้าร่วมพิธีต่าง ๆ ต้องปฏิบัติตนให้เหมาะสมแก่ฐานะตามสถานการณ์ ขนบธรรมเนียมประเพณีไทย ได้ให้ความสำคัญในเรื่องนี้ไว้มาก เช่นเดียวกับสังคมประเทศที่มีความเจริญทางด้านจิตใจ  โดยได้ถือปฏิบัติกันเป็นแบบแผนการวางตัวในการเข้าสังคมไว้ อันเป็นวัฒนธรรมที่สืบทอดมา ตั้งแต่โบราณจนถึงปัจจุบัน บุคคลในแต่ละฐานะของสังคม ก็จะมีวิธีปฏิบัติในแต่ละเหตุการณ์ที่แตกต่างกันไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ในพระราชพิธี รัฐพิธี และในโอกาสต่าง ๆ โดยกำหนดไว้เป็นธรรมเนียมปฏิบัติ ซึ่งผู้มีฐานะเป็นข้าราชการรวม ทั้งผู้ที่ดำรงตำแหน่งผู้บริหารระดับสูงของประเทศ ต้องให้ความสำคัญในการวางตัว และประพฤติตนตามแบบแผน เพื่อให้เป็นที่ยอมรับ และยกย่องของบุคคลทั่วไป